Appetjoek!

Artikelnummer: 336592
Vorige Artikel 10 van 21 Volgende
€ 11,50 (inclusief 9% BTW)
Aantal

Spotten en schelden in Tilburg en Goirle
Koekwouzen, keienkakkers en heilig Peerke

Auteur Ed Schilders: 120 pagina's

Het nieuwe boek van de Tilburgse schrijver en columnist Ed Schilders heet Appetjoek!, en het heeft als onderwerp ‘Spotten en schelden in Tilburg, Goirle, en ommelanden’. De Tilburgse volkstaal is zeer rijk aan exotische beschimpingen als ‘koekwous, golliepaop’ en ‘vethol’, maar ‘appetjoek’, voor iemand die niet goed bij zijn verstand is, is daarvan vrijwel exclusief Tilburgs. Het onderzoek van Schilders gaat echter niet uitsluitend over de woordenschat en het taalgebruik maar ook over de sociale achtergronden van het schimpen en schelden. De afstand tussen de burger en de politie (vethollen, wouten, juuten) speelt daarbij een prominente rol, net als het standsverschil tussen de textielarbeiders en fabrikanten als ‘Bultje Eras’ en ‘De Gouwen Aap’.

Typisch voor Tilburg was ook de tweedeling van de stad door de spoorlijn. Met in het noorden de ‘Gurkese turken’ en in het sjiekere zuiden de ‘kaaibuuters’ ofwel ‘keienkakkers’. Hoe diep die scheiding de stad verdeeld heeft, laat Schilders zien aan de hand van teksten waarin sprake is van een ‘halfomhalf’ voor een kind uit een ‘gemengd Tilburgs huwelijk’. Tot in het begin van de twintigste eeuw was het niet ongewoon dat groepen jongelui uit het noorden en het zuiden elkaar op zaterdagavond uitdaagden tot straatgevechten. En niet alleen elkaar.

Schilders beschrijft gedetailleerd een viertal incidenten uit de negentiende eeuw waarbij textielarbeiders complete veldslagen leverden met de politie, waarbij spotliedjes gezongen werden om stadgenoten te beledigen en de marechaussee te tergen. De avondklok werd ingesteld, er kwam een samenscholingsverbod, en uit Den Bosch arriveerde een regiment huzaren om de rust met de blanke sabel te herstellen. De pers schreef dat Tilburg ‘in staat van beleg’ verkeerde.

Daarnaast bevat het boek hoofdstukken over het bespotten van uiterlijke kenmerken en vermeende gebreken (brillenjood, vuurtoren, zultbommerel, schokwammes), de religieuze strijd van de ‘papen’ tegen de ‘geuzen’, en blijkt ook de geestelijkheid bijzonder vaardig in het gebruik van ‘maledicta’ ofwel ‘het slechte woord’.

De veelzijdigheid van het schelden en spotten komt misschien het best tot uiting in de klacht die de priesterstudent Petrus Donders indiende. Zijn medestudenten hadden hem uitgescholden, zei hij. Ze hadden hem ‘Heilig Peerke’ genoemd.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor onze nieuwsbrief. Wij houden u op de hoogte van onze nieuwe uitgaves, onze voorinschrijvingen met korting en onze plannen.
Aanmelden

Winkelwagen

Geen artikelen in winkelwagen.
© 2014 - 2019 De Boekenfabriek | sitemap | rss | webwinkel beginnen - powered by Mijnwebwinkel